Kennisbank

Werkkostenregeling 2026: zo benut u de vrije ruimte.

De vrije ruimte is een van de weinige knoppen waar u als werkgever zelf aan kunt draaien. Toch gebeurt er elk jaar één van twee dingen: er blijft ruimte onbenut liggen, of er komt in het voorjaar een onverwachte eindheffing van tachtig procent.

28 augustus 2026 5 minuten lezen Partner in Salaris

De werkkostenregeling bepaalt hoeveel u onbelast aan uw medewerkers mag vergoeden, verstrekken of ter beschikking stellen. Alles wat u ze geeft en dat geen gerichte vrijstelling of nihilwaardering kent, gaat ten laste van uw vrije ruimte. Blijft u eronder: geen belasting. Gaat u eroverheen: tachtig procent eindheffing over het meerdere, volledig voor uw eigen rekening.

Augustus is een goed moment om ernaar te kijken. U heeft nog een half jaar om bij te sturen, en het najaar is precies wanneer de grote posten komen.

Hoe de vrije ruimte wordt berekend

De vrije ruimte is in 2026 een percentage van uw fiscale loonsom: 2,00% over de eerste € 400.000 en 1,18% over alles daarboven. Er zijn dus twee schijven, en dat betekent dat uw vrije ruimte relatief kleiner wordt naarmate u groeit.

Rekenvoorbeeld bij een loonsom van € 600.000
2,00% over de eerste € 400.000€ 8.000
1,18% over de resterende € 200.000€ 2.360
Vrije ruimte 2026€ 10.360
Fiscale loonsomVrije ruimte 2026Effectief percentage
€ 150.000€ 3.0002,00%
€ 400.000€ 8.0002,00%
€ 750.000€ 12.1301,62%
€ 1.500.000€ 20.9801,40%

De fiscale loonsom is het totale loon uit tegenwoordige dienstbetrekking (kolom 14 van de loonstaat).

Wat gaat er wél en niet ten koste van uw ruimte

Dit is waar de meeste werkgevers geld laten liggen: ze boeken vergoedingen in de vrije ruimte die daar helemaal niet in hoeven.

CategorieEffect op de vrije ruimteVoorbeelden
Gerichte vrijstellingenGeen: deze gaan buiten de vrije ruimte omReiskosten tot het maximale bedrag per kilometer, ov-abonnement, thuiswerkvergoeding, studie en opleiding, arbovoorzieningen, maaltijden bij overwerk, verhuizing om zakelijke redenen
NihilwaarderingenGeen: de waarde is op nul gesteldVoorzieningen op de werkplek, werkkleding met een duidelijk zichtbaar logo, consumpties op kantoor, ter beschikking gestelde apparatuur
Vrije ruimteJa: hier telt alles meeKerstpakket, personeelsuitje buiten de werkplek, cadeaubon, jubileumgeschenk (behalve bij 25 en 40 dienstjaren), niet-zakelijke vergoedingen

De praktijkfout: een reiskostenvergoeding volledig in de vrije ruimte boeken omdat dat administratief makkelijker is. Bij een handvol medewerkers gaat daar zo enkele duizenden euro’s aan ruimte in zitten die u vervolgens niet meer heeft voor het kerstpakket. Splits gericht vrijgestelde posten apart, ook al kost dat wat inrichtingswerk.

De gebruikelijkheidstoets

De vrije ruimte is geen vrijbrief om loon om te zetten in onbelaste vergoedingen. De gebruikelijkheidstoets bepaalt dat een vergoeding niet meer dan dertig procent mag afwijken van wat in vergelijkbare situaties gebruikelijk is.

In de praktijk hanteert de Belastingdienst een doelmatigheidsgrens van € 2.400 per medewerker per jaar. Daaronder wordt niet getoetst. Daarboven moet u kunnen uitleggen waarom de vergoeding gebruikelijk is, en “omdat het fiscaal gunstiger is” telt niet als argument.

Overschrijding: 80% eindheffing

Komt u boven uw vrije ruimte uit, dan betaalt u tachtig procent eindheffing over het meerdere. Die heffing komt volledig voor rekening van de werkgever; u mag hem niet verhalen op de medewerker.

Rekenvoorbeeld overschrijding
Vrije ruimte€ 10.360
Besteed in de vrije ruimte€ 12.360
Overschrijding€ 2.000
Eindheffing (80%)€ 1.600

Die laatste tweeduizend euro aan kerstpakketten heeft u dus in werkelijkheid € 3.600 gekost. Bij een marge van tien procent moet u zesendertigduizend euro extra omzetten om dat terug te verdienen.

Termijn: u rekent de eindheffing af uiterlijk in de aangifte loonheffingen over het tweede aangiftetijdvak van het volgende kalenderjaar. Doet u maandaangifte, dan is dat de aangifte over februari. Wacht daar niet passief op: als u het in december al doorrekent, kunt u nog schuiven.

Vier dingen die u nu kunt doen

  1. Bereken uw ruimte op de verwachte loonsom

    Niet op die van vorig jaar. Bent u gegroeid of juist gekrompen, dan verschuift uw vrije ruimte mee. En met de tweede schijf van 1,18% groeit hij langzamer dan uw loonsom.

  2. Sorteer uw vergoedingen op categorie

    Zet alle vergoedingen en verstrekkingen van dit jaar op een rij en bepaal per post: gericht vrijgesteld, nihilgewaardeerd of vrije ruimte. Meestal blijkt er meer buiten de vrije ruimte te kunnen dan gedacht.

  3. Plan het najaar vooruit

    Kerstpakket, eindejaarsborrel en personeelsuitje vallen alle drie in hetzelfde laatste kwartaal én in dezelfde vrije ruimte. Tel ze bij elkaar op voordat u ze bestelt, niet erna.

  4. Houd de teller lopend bij

    Laat uw salarisadministratie de vrije ruimte per periode meelopen in plaats van één keer per jaar af te rekenen. Dan ziet u in oktober aankomen wat u anders pas in februari merkt.

Checklist

  • Vrije ruimte 2026 berekend op basis van de verwachte fiscale loonsom.
  • Alle vergoedingen ingedeeld: gericht vrijgesteld, nihilgewaardeerd of vrije ruimte.
  • Gecontroleerd of gerichte vrijstellingen daadwerkelijk buiten de vrije ruimte worden geboekt.
  • Bij vergoedingen boven € 2.400 per medewerker onderbouwd waarom die gebruikelijk zijn.
  • Najaarsuitgaven (kerstpakket, uitje, borrel) vooraf bij elkaar opgeteld.
  • Vrije ruimte loopt periodiek mee in de salarisadministratie, niet pas bij het jaarwerk.
  • Eventuele eindheffing ingepland voor de aangifte over februari 2027.

Wilt u dit uit handen geven? Bekijk onze advies en loonaangifte.

Veelgestelde vragen

Hoe groot is de vrije ruimte in 2026?

2,00% over de eerste € 400.000 van de fiscale loonsom en 1,18% over het bedrag daarboven. Bij een loonsom van € 600.000 komt u uit op € 10.360.

Telt de thuiswerkvergoeding mee in de vrije ruimte?

Nee. De thuiswerkvergoeding is een gerichte vrijstelling en gaat niet ten koste van uw vrije ruimte, zolang u binnen het maximale onbelaste bedrag per thuisgewerkte dag blijft. Let op: voor dezelfde dag mag u niet én de thuiswerkvergoeding én een onbelaste reiskostenvergoeding voor woon-werkverkeer geven.

Wat gebeurt er als ik de vrije ruimte overschrijd?

Over het bedrag boven de vrije ruimte betaalt u 80% eindheffing. Die komt volledig voor rekening van de werkgever en is niet verhaalbaar op de medewerker. Een overschrijding van € 2.000 kost u dus € 1.600 extra.

Wanneer moet ik de eindheffing betalen?

Uiterlijk in de aangifte loonheffingen over het tweede aangiftetijdvak van het volgende kalenderjaar. Doet u maandaangifte, dan is dat de aangifte over februari.

Mag ik een bonus onder de werkkostenregeling brengen?

Binnen grenzen. De gebruikelijkheidstoets bepaalt dat een vergoeding niet meer dan 30% mag afwijken van wat in vergelijkbare situaties gebruikelijk is. Tot € 2.400 per medewerker per jaar toetst de Belastingdienst in de praktijk niet. Een volledig salaris omzetten in een onbelaste vergoeding is niet toegestaan.

Dit artikel is met zorg samengesteld en bedoeld als algemene informatie, niet als fiscaal advies voor een specifieke situatie. Percentages en bedragen wijzigen jaarlijks; raadpleeg voor de actuele cijfers het Handboek Loonheffingen van de Belastingdienst.

← Terug naar de kennisbank

Laat uw loonadministratie meelopen.

Vraag een offerte aan